Kreşlerin Yararları Nelerdir?

17 Ekim 2020
Kreşlerin Yararları Nelerdir?

Kreşlerde çocuklara yemek yedirmenin zorlukları, ev¬deki zorluklardan çok da farklı değildir. Ancak ideal koşullarda kreşlerin; sağlıklı beslenmenin temellerini destekleyen, oldukça yararlı özellikleri bulunmaktadır. Kreşlerde çocuklara yemek yedirmenin zorlukları, ev¬deki zorluklardan çok da farklı değildir. Ancak ideal koşullarda kreşlerin; sağlıklı beslenmenin temellerini destekleyen, oldukça yararlı özellikleri bulunmaktadır.

Kreşler; aileleri işe veya okula gittiklerinde ve çocuklarla bir­likteyken yapmaları uygun olmayan şeylerle ilgilenmeleri ge­rektiğinde, çocukların gidebildiği bir yerdir. Neden ne olursa olsun, bir çocuk kreşte ne kadar çok vakit geçirirse, beslenme alışkanlıkları orada bulunduğu sırada yediği, içtiği şeylerden o derece çok etkilenmektedir. Son yapılan çalışmalarda elde edilen bulgulara göre; ülkemizdeki  yaşın altındaki yaklaşık  milyon çocuk, haftanın bir bölümünü anne babaları dışın­da birinin bakımı altındadır ve anneleri çalışan çocuklar, haf­tada ortalama  saatlerini kreşte geçirmektedirler.

Akran Baskısı. Çocuklara düzenli bir şekilde, yararlı ve kolayca uygulanabilecek pozitif akran baskısını; yaşıtlarıyla aynı yemeklerin sunulduğu ve deneme­leri için cesaretlendirildikleri (zorla değil) kreş prog­ramlarından başkası sağlayamaz. Yemek seçen bir çocuğu yeni bir yemeği denemesi için, akranlarının oturup yemeğe başladığını görmesinden başka hiç­bir şey ikna edemez. Ne aileden birinin isteği, ne zorlama ne de başka herhangi başka bir şey.

Gördüğün Şey Alacağın Şeydir. Burada anahtar, baş­ka seçeneğin olmamasıdır. Evde aileler genelde da­yanamayıp kısa sürede hazırlanan yiyeceklerin bü­yüsüne kapılırlar ve çabucak alternatif yiyecekler teklif ederler. Bu durum çocuk bakımı açısından çok az kabul gören bir yöntemdir. Çocuklar tartı­şamayacaklarım anladıklarında ya önlerine konan yemekleri yerler ya da aç kalırlar. Yeni yiyecekleri deneme konusunda daha istekli olurlar, açlık oran­larına göre yemek yerler ve şikâyet etmeyi bırakır­lar.

Aşina Olmak Hoşnutluğu Arttırır. Biz de dahil ol­mak üzere ebeveynlerin; özellikle de uzunca bir günün sonunda yemek masasındayken, reddetme­nin üstesinden genelde çok iyi gelemediklerini fark ettik. Çocuklar bir şeyi yemeği istemediklerinde; yeni bir yiyeceği kabul edebilmeleri için - kez tattırılması gerekebileceğini kendimize hatırlat­mak yerine, - defa reddedişini hemen son kararı olarak kabul etmek işinize gelebilir ya da en azın­dan bu şekilde hayatınızdan memnun olabilirsiniz. Kreşlerde düzenli olarak hazırlanan menülerde sü­rekli aynı yiyeceklerin tekrarlayan şekilde yer alma­sı, ilk etaptaki tepkileri ne olursa olsun çocukların birçok farklı çeşitte yiyeceklerle tanışmasını sağlar, ilk başlarda çökelek peynirinden ya da kuru fasulyeden hiç hoşlanmasalar da sorun değildir. Daha fazla aşi­na olabilmek için bir sürü başka fırsatları olacaktır.

Zaman Çizelgesi Yapmak. Beslenme konusunda sağ­lıklı bir yaklaşım yerleştirmek için altın anahtar, ye­mek zamanı rutinlerindeki tutarlılıktır. Kreşlerde yemekler ve ara öğünlerin düzenli saatlerde veril­mesi devlet tarafından resmi olarak düzenlen­miştir. Belirli ana ve ara öğün zamanlarının olması­nın bir diğer avantajı da, çocukların gün boyu sü­rekli yemelerinin ve içmelerinin önlenmesidir.

Zamanlama Hakkında

Aşağıdakiler; kreşteki çocuklar için günlük ana ve ara öğünle­rin önerilen zamanlaması hakkında hazırlanmış uygun kıla­vuzlardır:

 

.                   Kreşte sekiz saat veya daha az kalan çocuklara; kaldıkları süre içinde, en az bir ana-iki ara öğün ya da iki ana-bir ara öğün yemek verilmelidir.

 

.                   Eğer çocuklar sekiz saatten daha fazla kreşte kalıyorlarsa, iki ana-iki ara öğün ya da bir ana-üç ara öğün yemek ve­rilmelidir.

 

.                   - yaş arası ve okul öncesi çağındaki çocukların çok uzun sürelerle oturmaları beklenemez. Masada geçirdikle­ri zaman ana yemekler için - dakika ve ara öğünler için - dakika arasında olmalıdır.

 

.                   Saat : ila : ve öğleden sonra :-: arasın­da, çocuklara besleyici ara öğünler verilmelidir.

 

.                   Uyku saatleri dışında, çocuklara her iki-üç saatte bir yiye­cek bir şeyler verilmelidir.

 

.                   Küçük bebeklerin iki saatten daha kısa sürelerle beslen­meye ihtiyaçları olabilir.

Aile Stili Yemekler. Hareketli ebeveynlik yaşamla­rımız evde aile yemeklerine ayrılan zamanı koru­mayı gittikçe zorlaştırdığından dolayı; çocukların her gün arkadaşları ve ideal olarak da bakıcılarıyla birlikte yemek yiyebilme şansı, kreşlerde yemek ve­rilmesinin avantajlı bir özelliğidir. Kreş eğitmenleri; çocuklarla birlikte aynı yemeği yediklerinde, yemek masası görgüsünü öğrettiklerinde ve yeni gıdaları denemeleri hakkında pozitif bir biçimde konuştuklarında, iyi bir el yıkama yaptıklarında, mükemmel bir rol model olabilirler.

Kreş Kontrol Listesi

Bazı kreşlerin, çalıştıkları yemek şirketleri tarafından ha­zırlanan yemek menüleri vardır. Bazı kreşler ise yemekle­ri kendileri sağlar ya da ailelerin kendi yiyeceklerini ha­zırlayıp göndermelerini isterler. Bazılarının bol miktarda ev yemekleri hazırlayan özel aşçıları vardır. Tabii tüm bu seçeneklerin kendilerine göre artıları ve eksileri vardır. Kreşteki programda neler olup bittiğini hem sorarak hem de gözlemleyerek anlayabilirsiniz. Kesinlikle kreş seçe­neklerinizi gözden geçirmenize yardımcı olmak üzere ta­sarlanmış yararlı kontrol listelerini bulabilecek olsanız da, bu önemli konuda bunların çoğu ancak bir ya da iki soru içermektedir. Bir kreşin beslenme programının; sını­fın boyutu, öğrenci-öğretmen oranı, güvenliği ve eğitim programı kadar önemli olduğunu bildiğimizden dolayı daha faydalı ve kaliteli bir bakımı iyice araştırabilmeniz için bazı gerekli ek unsurları aşağıda sunuyoruz.

En Azından lisanslı kreşlere sahip olmayan bazı yerlerin dışındaki illerin tamamında, kreşlerde verilen ana ve ara öğünlerde minimum günlük standartların karşılanmasını istenmektedir. Bölgeniz­deki çocuk kreşi lisansı veren daireyle görüşerek ya da web sitesini kontrol ederek ilinizde ki kreş lisansı için gerekenleri öğrenebilirsiniz. Bu web sitesi, lisans veren daireleri ve her bir il için kreşlerdeki düzenlemeleri yayınlamaktadırlar. Ve siz neler istendiğini bir kez öğrendiği­nizde, bölgenizdeki kreş programlarının en azından bu gerek­sinimleri karşılayıp karşılayamadığını anlayabilirsiniz.

Not: Türkiye’de kreşler, il sosyal hizmet müdürlüklerine bağlı.

Sizin Elinizde mi? Yiyecek verilmesinin zorunlu ol­madığı kreşlerde, aileler yiyecekleri genelde ken­dileri hazırlarlar. Bu durumun zaman ve uygunluk sorununa yol açan ek bir sorumluluk yüklediğini ve çocukların kendileri için iyi olmayacak kadar çok işlenmiş ve hazır gıdalarla beslenmesiyle sonuçlan­dığını fark ettik. Öte yandan eğer kreşte verilen ye­mekler besleyici değerlere sahip değilse ve yiyecek­lerde çeşitliliğe veya dengeye yeteri kadar önem ve­rilmiyorsa, o zaman seçeneğiniz varsa kontrolü ele almayı isteyebilirsiniz.

Ne Yiyorlar? Eğer kreş menüsü sağlıksız yiyecek ve içeceklerle doluysa, yemek saatlerinin düzenli olma­sı, akran baskısı ve önüne konulan yemeklerin ye­nilmesini öğrenmek gibi potansiyel yararların hepsi kaybedilmiş demektir. Eğer çocuğunuzun gittiği kreşte yemek veriliyorsa, mutlaka menüyü görmek isteyin. Sadece ana ve ara öğünlerinin zamanında ve­rilip verilmediğini sormakla kalmayıp, aynı zamanda menüdeki yiyeceklerin gerçekten verilip verilmedi­ğinden ve menünün sizin beslenme ajandanıza uyup uymadığından da emin olmak isteyeceksiniz.

Her Şey Kabul Ediliyor mu? Herkese eşit dağıtmak deyimi, söz konusu kreşteki yemekler olduğunda her zaman güzel bir felsefe olmayabilir. Özellikle de diğer ailelerin gönderdikleri yiyecekler; boğulma teh­likesi, alerji ya da sizin umduğunuzdan daha az be­sinsel değerler içermesi açılarından dikkatlice göz­den geçirilmiyorsa. Bu nedenle ara ve ana öğünler ya da özel günler nedeniyle dışarıdan getirilen yiye­cekler için koyulan kuralların olup olmadığım sor­mak güzel bir fikirdir.

Miktarı Uygun mu? Acaba çocuklara yetecek kadar mı yoksa çok fazla mı yemek veriliyor? Aç oldukla­rında biraz daha fazla yemek isteyebiliyorlar mı? Genellikle lisans standartlarında kreşlerde verilen yiyecek ve içeceklerin, hangi yaş grubuna ne kadar verilmesi gerektiği tanımlanmıştır. Sadece yemekle­rin yeterli miktarda verilip verilmediğine değil; da­ha az istedikleri yiyeceklerden hiç almazken, hoş­landıktan yiyeceklerden . ya da . kez almalarını düzene sokmak için herhangi bir kısıtlama olup ol­madığını da kontrol etmek gerekir.

Yerfıstığı İçermeyen Yiyecekler

Bazı kreşler, olası yerfıstı­ğı temasını belirgin ölçüde kısıtlamak için yer fıstıksız politi­ka uygulamaktadırlar. Özellikle tatil ve doğum günü ziyafet­lerinde büyük sorunlar çıkabilir: Her ne kadar şekerli kurabi­yeler ve çörekler genelde yerfıstığı içermeseler de, eğer etiket­lerini dikkatlice okursanız bu ürünlerin yerfıstığı içeren ürün­lerin hazırlandığı fırınlarda ya da fabrikalarda yapıldıklarını anlayacaksınız.

Tetikte misiniz? Eğer çocuğunuzun her hangi bir yiyeceğe karşı alerjisi varsa, kreşte çocuğunuzla ilgi­lenen kişinin diyet kısıtlamasına yeterli şekilde uyup uymadığını saptayın ve çocuğunuzun bu sa­kıncalı gıdaları yanlışlıkla yememesinden emin olmak için ne tür önlemler alındığını tartışın.

Yanında Meyve Suyu İster misiniz? Kreşlerde içecek seçiminde meyve suları uzun süredir rağbet gör­mektedir. Ana yemeklerin yanında süt, ara öğünlerde de suyun verilmesi içeceklerin mükemmel bir karışımı olduğundan dolayı gerçek anlamda her­hangi bir gereği olmamasına karşın, meyve suları kreşlerde sıkça verilmektedir. Meyve sularının bu kadar yaygın olması kısmen de olsa her yemeğe otu­ruşta  besin grubunun yer almasının -kreşlerdeki çocukların besleyici yiyecekler yemesinden emin olmak amacıyla koyulan zorunlu bir düzenleme- li­sanslar için zorunlu olmasından kaynaklanmakta­dır. Her ne kadar meyve suları gerçek meyvelerin besinsel değerini tam olarak karşılamasa da, bu zo­runluluğu karşılamak için yine de çocukların bardaklarına sık sık konulmaktadır

Meyve Suyunu Mazur Göstermek

Eğer kreş hizmeti veren kuruluş meyve suyu veriyorsa, şu konulara dikkat edin:

 

•                     %  meyve suyu olmalı.

 

•                     Menüdeki meyvelerin yerini tamamen almamalı.

 

•                      ay- yaş arası çocukların meyve suyu tüketimlerinin gün­de  mililitreyi geçmemesi gerekmektedir.

 

•                     Meyve suyu serbest olmamalıdır. Çocukların gün boyu yudumlamasına izin verilmemelidir.

 Hijyen Nasıl? Her ne kadar kreşte çocukların mik­roplara maruz kalmaması söz konusu olmasa da, kreşte gezinirken kuruluşun temizlik alışkanlıklarının   (sizinkinden iyi olmasa bile) evinizde uyguladı­ğınız gibi olup olmadığını kontrol edin. Yiyeceklerin nerede hazırlandığına ve yendiğine göz atmayı unutmayın. Mutfak, tabaklar ve masalar temiz mi? Yiyeceklerle uğraşma konusunda işinin ehli kim­seler var mı? Aşçı, servis yapanlar ve çocuklar; ön­lerinde konulan yemeğe dokunmadan önce ellerini düzenli olarak yıkıyorlar mı?

Bakıcınızla Arkadaş Olun

Eğer kreşin düzeninden memnunsanız; ancak beslen­meye yaklaşımda biraz eksiklik olduğunu düşünüyor­sanız, unutmayın ki çocukları beslemek ve onlara sağ­lıklı beslenme alışkanlıklarını kazandırmak devam eden bir süreçtir. Bu bilgiyi çocuğunuzun bakımını üstlenen­lerle konuşmak için bir fırsat olarak görün, durumun böyle olmasına olan katkılarını ve ne gibi gelişmeler gör­mek istediğinizi konuşun.

Alışveriş yaparken çocukların eziyetleri nasıl önlenir? .. Çocuğunuz televizyon kanalı izlemişse, daha önce defalarca önünde reklamları yapılan geniş yelpazeli ürünleri tanımaya (ve istemeye) şartlanmış olacaktır ki bunların çoğu da şe¬kerli, aşırı yağlı ve sağlıksız yiyeceklerdir. Bu sık görülen yemek savaşı olan market alışverişinde çocuğunuzun olası mızırdanmaları, yalvarmaları, ricaları ile başa çıka¬bilmeniz, hatta kaçınabilmeniz için dikkatlice düşün¬meniz gereken birkaç seçenek vardır:Arabayı Sürmeye Devam Edin. Bu durum, alışveriş arabası patlamalarına ödünsüz bir yaklaşımdır. Ya­pabilmek her zaman kolay olmasa da, genellikle çok etkilidir. Tek gereken şey, koridorlarda ağlayan bir çocukla dolaşan tek ebeveynin siz olmadığı gerçe­ğini bilerek sakinliğinizi korumanızdır. Elbette söy­lemesi yapmasından kolaydır, mutlaka gözlerini dikip size ve yaygara kopartan çocuğunuza çözüm yönteminizi yargılamayan ancak buna saygı duyma­dan izleyen birkaç kişi olacaktır. Yine de bu çözüm yolu, sorunun kısa süreli olmasını sağlar. Eğer vaz­geçmezseniz çocuğunuz, üretim departmanından hiçbir zaman yeterlilik alamayacak meyve suyu ya da herhangi bir çeşit meyveli karışım için mızırdanmanın, hiçbir şeye değmeyeceğini daha çabuk öğreneceklerdir.

Günaha Teşvik Etmeyin. Pek çok markette ürünle­rin sıralanışının neredeyse aynı olduğunu fark etti­niz mi? Önemli yiyecek grupları ya da meyve, seb­ze, tahıl, et, süt ve süt ürünlerinin sergilendiği re­yonlar genelde marketlerin daha dışarı kısımlarda kalan bölümlerinde (perimeter) sergilenirken, işlenmiş yiyecekler daha çok koridorlarda bulunurlar. Renkli ürünler ve güzel kokan yiyecekler -fırın, ve hazır yemek reyonunu düşünün- ise sizi içeriye gir­meye ikna etmek için daha çok marketlerin giriş kısmında yer alırlar. En yüksek kâr marjları bu ürünlerde olduğundan, bu ürün yerleştirme siste­minin kesinlikle büyük bir avantajı vardır. Ayrıca sizin alışveriş hedeflerinizi de biraz kolaylaştırır: Dış alanlarda (perimeter) alışveriş yaparak, (ve şe­kerleme türü yiyeceklerin satıldığı gişelerden uzak durarak) çocuklarınızı tahrik etmeden ve öfkelen­dirmeden, daha sağlıklı ve doğal olarak da daha az ücret ödeyerek marketten çıkmış olursunuz.

Pazarlık Yapın. Çocuğunuzun mızmızlanmalarını bastırmaya kendinizi adamış olabileceğinizden sizi yanlış yönlendirmek istemeyiz ancak belki de ken­dinizi taviz verirken bulacağınız zamanlar olabilir. Aslında uzlaşma her zaman öyle kötü bir şey değil­dir, özellikle de çocuğunuzun isteklerini düşünme­yi bir kenara bırakarak, her şeye rağmen hiç de mantıksız olmadığına karar verdiğinizde. İyi bir fi­kir olmayarak, (fakat ne yazık ki gerçek hayat) zor bir gün geçirmiş ve sadece mızmızlanmanın durma­sını istiyorsanız, kendinizi boyun eğerken bulabilir­siniz. Her ne kadar biz gerektiğinde uzlaşma, gerektiğinde savaşmak taraftarı olsak da şu konuda da uyara­lım; huzur ve sessizlik için pazarlık yapmak, olayların kesinlikle tekrar yaşanmasını sağlayacaktır. Eğer uzlaşma yolunu seçerseniz, bunu kesinlikle markete gitmeden önce yapmanızı öneririz. Eğer çocuğunu­za isteklerini yerine getirmesine göz yumacaksınız; neleri almasına izin vereceğinizi mutlaka önceden ona açıkça anlatın ve markette gezerken de bu pla­nınıza bağlı kalın.

Haber Yorumları